«Κυπριακά Παραμύθια», Nέαρχου Kληρίδη, Β' Έκδοση, Λευκωσία 2016

Buy Now Price: €25.00

Description

Τον Οκτώβριο του 1943 το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών προκήρυξε Λαογραφικό διαγωνισμό με θέμα «Λαογραφικά διαμερίσματος Κελοκεδάρων». Το έπαθλο του διαγωνισμού ήταν 20 λίρες και χορηγός ήταν ο Κώστας Μαγκλής.  Τα χειρόγραφα έπρεπε να υποβληθούν στον Γραμματέα της Εταιρείας μέχρι την 1η Οκτωβρίου 1945, δηλαδή σε περίοδο δυο ετών από την ημερομηνία της προκήρυξης του διαγωνισμού.


Στην ίδια προκήρυξη, η οποία δημοσιεύτηκε στο τεύχος ΣΤ’ (1942) – το οποίο κυκλοφόρησε το 1943 – των Κυπριακών Σπουδών, δίδονταν λεπτομέρειες για τις πτυχές που έπρεπε να καλυφθούν από τους ενδιαφερόμενους, όπως έθιμα, προλήψεις και δεισιδαιμονίες., αρχαίες λέξεις, τραγούδια παραδόσεις, ονόματα ζώων, βαπτιστικά ονόματα και παρωνύμια και παιγνίδια και πειράγματα (Δελτίων Α΄).


Ο διαγωνισμός περιοριζόταν στα χωριά του Διαμερίσματος Κελοκεδάρων και στο Δελτίο Β διδόταν ο κατάλογος των χωριών του Διαμερίσματος (συνολικά 42 χωριά) τα οποία θα έπρεπε να καλυφθούν.


Την ίδια περίοδο (Οκτώβριος 1943), η Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών προκήρυξε και Ιστορικό διαγωνισμό με θέμα «Κύπριοι μετασχόντες του αγώνος της Ελληνικής ανεξαρτησίας» και λίγο αργότερα (Δεκέμβριος 1943) προκήρυξε και δεύτερο λαογραφικό διαγωνισμό με θέμα  «Λαογραφικά της Καρπασίας).


Φαίνεται πως οι πιο πάνω λαογραφικοί διαγωνισμοί ήσαν πολύ απαιτητικοί και ο χρόνος που παραχωρήθηκε για τη διεξαγωγή της έρευνας και συγκέντρωση του υλικού ήταν λίγος, γι’ αυτό και δεν υπήρξε η αναμενόμενη ανταπόκριση.


Στον τόμο 1Δ’ (1950) των Κυπριακών Σπουδών διαβάζουμε ότι για το έπαθλον Κ. Μαγκλή του Λαογραφικού Διαγωνισμού «ομοφώνως εβραβεύθη το υπό του κ. Νέαρχου Κληρίδη υποβληθέν έργον με τίτλο «Λαογραφικά της Πιτσιλιάς». Και η ανακοίνωση της Εταιρείας προσθέτει τα ακόλουθα:  «η επιτροπεία θεωρεί τούτο ως το άριστον των μέχρι τούδε υποβληθέντων έργων και ομοφώνως κρίνει τούτο άξιον να τύχει επάθλου….»


Το 1954 η Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών προκήρυξε διαγωνισμό για Κυπριακά Παραμύθια. Και τον διαγωνισμό αυτό κέρδισε ο Ν. Κληρίδης.


Στον τόμο ΙΘ (1955) διαβάζουμε πως στο Λαογραφικό Διαγωνισμό της Εταιρείας με θέμα «Κυπριακά Παραμύθια» με χορηγό τον Κ. Μαγκλή, «Εβραβεύθη ομοφώνως η υπό του κ. Ν. Κληρίδη υποβληθείσα συλλογή».


Το πολύ σημαντικό αυτό έργο του χαλκέντερου ερευνητή και πατέρα της Κυπριακής λαογραφίας Νέαρχου Κληρίδη δημοσιεύτηκε σε τρεις δόσεις στις «Κυπριακές Σπουδές».


Το Α΄ Μέρος με τίτλο Ευτράπελες Διηγήσεις δημοσιεύτηκε στον τόμο ΚΓ’ (1959) των «Κυπριακών Σπουδών», με αρίθμηση σελίδων 1-59. Περιλάμβανε 28 παραμύθια.


Το Β΄ Μέρος με τίτλο Διάφορες Διηγήσεις δημοσιεύτηκε  στον τόμο ΚΕ’ (1961) των «Κυπριακών Σπουδών».  Με αρίθμηση 1-110.  Περιλάμβανε 36 παραμύθια.


Το Γ΄ Μέρος με τίτλο Διηγήσεις με Δράκους δημοσιεύτηκε στον τόμο ΚΣΤ’ (1962) των «Κυπριακών Σπουδών». Περιλάμβανε 26 παραμύθια.


Τα πιο πάνω τρία μέρη αποτελούσαν το σύνολο του έργου με τίτλο «Κυπριακά Παραμύθια» που βραβεύτηκε από την Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών.


Ο ακάματος όμως ερευνητής Νέαρχος Κληρίδης συνέχισε την έρευνα του σ’ ολόκληρη την Κύπρο και κατόρθωσε να καταγράψει ακόμα δέκα παραμύθια, τα οποία δημοσιεύτηκαν στον τόμο ΛΒ΄(1968) των «Κυπριακών Σπουδών» με τίτλο Δέκα Κυπριακά Παραμύθια. Ευτύχησε να δει δημοσιευμένα και αυτά τα παραμύθια ένα χρόνο πριν από το θάνατό του (1969).


΄Όταν το Διοικητικό Συμβούλιο του «Πολιτιστικού Ιδρύματος Νέαρχου Κληρίδη» μου ανέθεσε την επιμέλεια της επανέκδοσης των «Κυπριακών Παραμυθιών», συμφωνήσαμε τα ακόλουθα:



  1. ΄Ότι και τα τέσσερα μέρη θα ενωθούν ώστε να εκδοθεί ένας τόμος με τίτλο «|Κυπριακά Παραμύθια», στο ίδιο μέγεθος και σχήμα όπως οι επανεκδοθέντες δυο προηγούμενοι τόμοι.  Συνολικά ο τόμος θα περιλαμβάνει 100 παραμύθια.


  2. ΄Ότι θα διατηρηθεί ο ίδιος τρόπος γραφής της κυπριακής διαλέκτου όπως την κατέγραψε ο Ν. Κληρίδης, έχοντας υπόψη και τις διαφορετικές γνώμες που υπάρχουν στο θέμα αυτό από τους μελετητές και γλωσσολόγους για τη μεταφορά του προφορικού κυπριακού διαλεκτικού λόγου σε γραπτό λόγο.


  3. ‘Ότι θα πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια κάποιας ομοιομορφίας στη γραφή των παραμυθιών, ώστε να αποφευχθούν ορισμένοι ακραίοι τύποι, που προέρχονται από ορισμένες περιοχές ή χωριά της Κύπρου, χωρίς αυτό να επηρεάσει την αυθεντικότητα της διαλέκτου.  Αυτό θα επιτρέψει την καλύτερη κατανόηση του κειμένου από νεότερες γενιές.  Στόχος του Ιδρύματος είναι αυτά τα παραμύθια – που αποτελούν σημαντικό και πολύτιμο πυλώνα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς – να διαβαστούν, κατανοηθούν και αξιοποιηθούν από τους νέους μας και όχι να απορρίπτονται και γελοιοποιούνται ως «ακαταλαβίστικα».  Πρέπει επίσης να γίνει κατανοητό πως αυτά τα παραμύθια καταγράφτηκαν στις δεκαετίες 1920 -1950, όταν στα χωριά μας μιλούσαν ακόμα την τραχειά κυπριακή διάλεκτο, πράγμα που δεν γίνεται σήμερα.  ΄Οσον αφορά τους μελετητές της κυπριακής διαλέκτου μπορούν αυτοί, για σκοπούς μελέτης της εξέλιξης της, να προσφεύγουν στα πρωτότυπα κείμενα όπως δημοσιεύτηκαν στις «Κυπριακές Σπουδές».  Οι αλλαγές ή επεμβάσεις που θα γίνουν σε ορισμένες λέξεις θα παρατεθούν σε ειδικό πίνακα στο τέλος του βιβλίου.


  4. ΄Ότι θα χρησιμοποιηθεί το μονοτονικό σύστημα γραφής όπως καθιερώθηκε σήμερα.


Πρέπει να ομολογήσουμε ότι συναντήσαμε αρκετές δυσκολίες στη στοιχειοθεσία και τις διορθώσεις των κειμένων – λόγω της ξεχωριστής ιδιομορφίας τους – και χρειάστηκε να γίνουν επανειλημμένες διορθώσεις για να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα.  Διορθώθηκεαν  επίσης τυπογραφικά λάθη του πρωτότυπου που ήσαν αρκετά.


Είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς γιατί δίδουμε στο αναγνωστικό κοινό αυτό τον λαογραφικό και πολιτιστικό πλούτο της πατρίδας μας. Προσδοκούμε ότι αυτά θα διαβαστούν από παλαιότερους και νεότερους και ότι θα αξιοποιηθούν κατάλληλα.


Θα μπορούσαν π.χ. να αξιοποιηθούν από θεατρικούς συγγραφείς (κυρίως από το παιδικό θέατρο), από ζωγράφους, γραφίστες και χαράκτες, σεναριογράφους, κινηματογραφιστές και από άλλους καλλιτέχνες.  Τα υπερφυσικά, υπερβατικά και νεωτεριστικά στοιχεία, καθώς και οι συμβολισμοί, οι ασυνήθιστες και μη αναμενόμενες συμπεριφορές των ηρώων, που είναι βασιλιάδες, βασιλόπουλα και βασιλοπούλες, μάγισσες, γέροι και γριές και επαγγελματίες άλλων εποχών, καθώς και δράκοι ως ανθρωπόμορφα τέρατα που βασίζονται στη δύναμη, τη βία και όχι στην εξυπνάδα τους, οι προσποιήσεις ζώων, δέντρων και φυτών, θα μπορούσαν να αποτελέσουν θέματα και εμπνεύσεις για τη σύγχρονη καλλιτεχνική και πολιτιστική δημιουργία.


Τα Κυπριακά παραμύθια αποτελούν ακόμα σημαντικές πηγές πληροφόρησης για ήθη και έθιμα παλαιότερων εποχών, για την κοινωνική και οικονομική ζωή των Κυπρίων, για τα παραδοσιακά επαγγέλματα, την παραδοσιακή διατροφή, ένδυση και υπόδηση, αλλά είναι επίσης πολύ χρήσιμα για την καταγραφή, συντήρηση, προστασία και διαιώνιση της αυθεντικής κυπριακής διαλέκτου.


Αναμένουμε ότι ειδικοί επιστήμονες θα ασχοληθούν επισταμένα με τη μελέτη των κυπριακών παραμυθιών και με τη συγγραφή μελετών και διατριβών.


Τελειώνοντας επιθυμούμε να εκφράσουμε τις ευχαριστίες μας στο Διοικητικό Συμβούλιο του «Πολιτιστικού Ιδρύματος Νέαρχου Κληρίδη» για την καλοσύνη τους να μας εμπιστευθούν και μας αναθέσουν την επιμέλεια της επανέκδοσης των «Κυπριακών Παραμυθιών του αείμνηστου Νέαρχου Κληρίδη.


Δρ. Ανδρέας Κλ. Σοφοκλέους


Καλοκαίρι 2016